Επαγωγικός συλλογισμός: πρακτικός οδηγός για γραπτούς διαγωνισμούς

Επαγωγικός συλλογισμός: πρακτικός οδηγός για γραπτούς διαγωνισμούς

Πρακτικός οδηγός επαγωγικού συλλογισμού για γραπτούς διαγωνισμούς ΑΣΕΠ και τεστ επιλογής προσωπικού. Μάθετε να αναγνωρίζετε μοτίβα, να ελέγχετε τον κανόνα και να λύνετε ασκήσεις με σχήματα, από απλές σειρές μέχρι πίνακες 3×3.

Ο επαγωγικός συλλογισμός χρησιμοποιεί παρατηρήσεις και δεδομένα για να στηρίξει έναν πιθανό κανόνα ή μια πρόβλεψη. Στα οπτικά τεστ ανακαλύπτετε σχέσεις ανάμεσα σε σχήματα και τις εφαρμόζετε για να συμπληρώσετε μια σειρά, έναν πίνακα ή μια αναλογία.

Στο φροντιστήριο «Πανελλήνιος Διαγωνισμός» διδάσκουμε επαγωγικό συλλογισμό με σημειώσεις, βιβλία, παραδείγματα και ασκήσεις. Σε αυτόν τον δωρεάν πρακτικό οδηγό παρουσιάζουμε τη διδακτική μας προσέγγιση: πρώτα παρατηρούμε τι αλλάζει, έπειτα δοκιμάζουμε έναν κανόνα και τέλος τον ελέγχουμε. Περιλαμβάνει δείγματα ανά κατηγορία και επτά ασκήσεις με λύσεις, χωρίς εγγραφή.

Θέλω να μάθω τη μέθοδο Θέλω δωρεάν ασκήσεις Ψάχνω βιβλίο ή προετοιμασία

Τι είναι ο επαγωγικός συλλογισμός;

Βλέπετε ότι ένα βέλος δείχνει διαδοχικά πάνω, δεξιά και κάτω. Μια απλή υπόθεση είναι ότι στρέφεται κατά 90° δεξιόστροφα κάθε φορά. Με αυτόν τον κανόνα προβλέπετε ότι το επόμενο θα δείχνει αριστερά. Αν υπάρχει και πέμπτο γνωστό πλαίσιο, ελέγχετε αν ο ίδιος κανόνας το εξηγεί.

Η επαγωγή μπορεί να στηρίζει μια γενίκευση ή μια πρόβλεψη. Ακόμη και όταν οι παρατηρήσεις είναι σωστές, το επαγωγικό συμπέρασμα δεν είναι λογικά βέβαιο. Στις ασκήσεις αναζητούμε έναν απλό, συνεπή κανόνα που εξηγεί όσα δίνονται και ξεχωρίζει μία από τις διαθέσιμες επιλογές.

Επαγωγικός και παραγωγικός συλλογισμός: ποια είναι η διαφορά;

Στον επαγωγικό τα παραδείγματα στηρίζουν μια πιθανή σχέση. Στον έγκυρο παραγωγικό, το συμπέρασμα προκύπτει αναγκαστικά εφόσον οι αρχικές προτάσεις είναι αληθείς. Αν «όλα τα τετράγωνα της ομάδας είναι μπλε» και «το Χ είναι τετράγωνο της ομάδας», τότε το Χ είναι μπλε. Αν απλώς είδατε τρία μπλε τετράγωνα, δεν αποδείξατε ότι όλα τα τετράγωνα είναι μπλε.

Εδώ εστιάζουμε στα οπτικά μοτίβα των τεστ δεξιοτήτων. Ο γενικός όρος χρησιμοποιείται επίσης στη λογική και στην αξιολόγηση επιχειρημάτων· η αναζήτηση μοτίβων με σχήματα είναι μία εφαρμογή του.

Πώς να χρησιμοποιήσετε τον πρακτικό οδηγό

Αν ξεκινάτε τώρα, διαβάστε τον ορισμό και περάστε στη μέθοδο επίλυσης. Έπειτα δείτε τις κατηγορίες μία-μία. Σε κάθε παράδειγμα καλύψτε πρώτα τη λύση και προσπαθήστε να περιγράψετε τον κανόνα με δικά σας λόγια.

Αν έχετε ήδη εμπειρία, δοκιμάστε κατευθείαν τις επτά ασκήσεις και επιστρέψτε μόνο στους κανόνες που σας δυσκόλεψαν. Στόχος δεν είναι να θυμάστε μια εικόνα, αλλά να αναγνωρίζετε τον ίδιο κανόνα σε καινούργια σχήματα.

Ένας απλός έλεγχος κατανόησης: μπορείτε να εξηγήσετε τη λύση χωρίς να δείξετε τη σωστή επιλογή; Αν ναι, πιθανότατα έχετε καταλάβει τον τρόπο σκέψης. Αν όχι, ξαναδείτε ποια παρατήρηση σας οδήγησε στον κανόνα.

Ποιες μορφές έχουν οι ασκήσεις επαγωγικού συλλογισμού;

Η μορφή είναι ο τρόπος παρουσίασης των στοιχείων. Ο κανόνας είναι η σχέση που ανακαλύπτετε. Η ίδια περιστροφή μπορεί να εμφανιστεί σε σειρά, αναλογία ή πίνακα. Τα τέσσερα σύντομα δείγματα δείχνουν τι ζητά κάθε μορφή.

Σειρές σχημάτων

Συμπληρώνετε το επόμενο ή ένα ενδιάμεσο πλαίσιο. Ένα κενό στη μέση πρέπει να συμφωνεί και με όσα ακολουθούν.

Κενό και γεμάτο εναλλάσσονται. Λύση: γεμάτος κύκλος.

Πίνακες ή μήτρες

Συγκρίνετε ολοκληρωμένες γραμμές ή στήλες και εφαρμόζετε τη σχέση στο κελί που λείπει.

Το πλήθος αυξάνεται κατά ένα προς τα δεξιά και προς τα κάτω. Λύση: πέντε κύκλοι.

Αναλογίες

Βρίσκετε τι μετατρέπει την πρώτη εικόνα στη δεύτερη και εφαρμόζετε την ίδια αλλαγή στη νέα εικόνα.

Σε κάθε ζεύγος αλλάζει μόνο το γέμισμα. Λύση: γεμάτος ρόμβος ◆.

Ομάδες και ταξινόμηση

Εντοπίζετε την κοινή ιδιότητα και επιλέγετε το σχήμα που ανήκει στην ομάδα ή εκείνο που διαφέρει.

Κάθε μέλος περιέχει δύο ίδια σχήματα. Από τα ○△ και ◇◇ επιλέγουμε ◇◇.

Τι παρατηρώ πριν αναζητήσω τον κανόνα;

ΧαρακτηριστικόΈλεγχος με παράδειγμα
Πλήθος και είδοςΜετράω κάθε είδος χωριστά: οι κύκλοι μπορεί να γίνονται 1, 2, 3, ενώ το τρίγωνο παραμένει ένα.
ΘέσηΠαρακολουθώ ένα σταθερό σημάδι: η κουκκίδα πηγαίνει πάνω αριστερά, πάνω δεξιά, κάτω δεξιά.
ΠροσανατολισμόςΕλέγχω πού δείχνει η κορυφή: πάνω, δεξιά, κάτω σημαίνει πιθανή στροφή 90°.
Γέμισμα και περίγραμμαΞεχωρίζω κενό/γεμάτο από μονό/διπλό περίγραμμα. Μπορεί να μεταβάλλονται ανεξάρτητα.
Μέγεθος και σχέση στοιχείωνΕλέγχω αν επαναλαμβάνεται μικρό–μεσαίο–μεγάλο ή αν ένα σημάδι εναλλάσσεται μέσα και έξω από άλλο σχήμα.

Χρήσιμη αρχή: περιγράψτε το ίδιο χαρακτηριστικό σε όλα τα πλαίσια. Το «φαίνεται διαφορετικό» δεν βοηθά όσο το «η κουκκίδα πηγαίνει μία γωνία δεξιόστροφα».

Έντεκα οικογένειες κανόνων με λυμένα παραδείγματα

Ξεκινήστε από τους απλούς κανόνες —πλήθος, θέση και γέμισμα— και προχωρήστε σταδιακά στους συνδυασμούς. Δεν είναι ανάγκη να απομνημονεύσετε ονομασίες. Σημασία έχει να μπορείτε να διακρίνετε τι αλλάζει και να ελέγχετε τη λύση σας. Οι κατηγορίες αυτές οργανώνουν τη μελέτη και δεν αποτελούν επίσημη ή εξαντλητική ταξινόμηση όλων των τεστ.

1. Αύξηση ή μείωση πλήθους

Μετρήστε τα στοιχεία και γράψτε τη μεταβολή. Ελέγξτε αν προστίθεται ή αφαιρείται σταθερός αριθμός, μετρώντας χωριστά τα διαφορετικά είδη σχημάτων.

Πλήθος: 4, 3, 2, ? · Λύση: ένας κύκλος. Αφαιρείται ένας σε κάθε βήμα.

Για αύξηση, η σειρά 2, 4, 6 προβλέπει 8 με κανόνα «προστίθενται δύο». Δεν αρκεί να πείτε απλώς ότι τα σχήματα πληθαίνουν.

2. Μετατόπιση και περιστροφή

Στη μετατόπιση το σχήμα αλλάζει θέση χωρίς να αλλάζει ο προσανατολισμός του. Στην περιστροφή στρέφεται γύρω από ένα σημείο· εξετάστε την κατεύθυνσή του και αν αλλάζει επίσης η θέση του.

1234
Μετατόπιση: το τρίγωνο μετακινείται μία γωνία δεξιόστροφα και κοιτάζει πάντα πάνω. Λύση: κάτω αριστερά, στραμμένο πάνω.
Περιστροφή: στροφή 90° δεξιόστροφα στο ίδιο σημείο. Λύση: βέλος αριστερά ←.

Μια επιλογή με σωστή θέση αλλά λάθος κατεύθυνση απορρίπτεται. Ελέγχετε τα δύο χαρακτηριστικά χωριστά.

3. Εναλλαγή γεμίσματος ή περιγράμματος

Αναζητήστε ολόκληρο τον κύκλο επανάληψης. Μπορεί να περιλαμβάνει δύο καταστάσεις ή περισσότερες.

123456
Γέμισμα: επαναλαμβάνεται «κενό, κενό, γεμάτο». Λύση: γεμάτος κύκλος.
Περίγραμμα: μονό, διπλό, μονό, ? · Λύση: διπλό περίγραμμα. Το εσωτερικό παραμένει κενό.

Η μονή/διπλή γραμμή είναι διαφορετικό χαρακτηριστικό από το κενό/γεμάτο εσωτερικό.

4. Δύο υποσειρές μέσα στην ίδια ακολουθία

Αν τα γειτονικά πλαίσια δεν δίνουν συνεπή κανόνα, συγκρίνετε τις μονές θέσεις 1–3–5 και χωριστά τις ζυγές 2–4–6.

1234567
Μονές θέσεις: πάνω, δεξιά, κάτω. Ζυγές: κενό, γεμάτο, κενό. Λύση στην 7η θέση: βέλος αριστερά.

Το ζητούμενο ανήκει στις μονές θέσεις. Η αλλαγή του κύκλου δεν καθορίζει την απάντηση σε αυτή τη θέση.

5. Κατοπτρισμός

Ως προς κατακόρυφο άξονα ανταλλάσσονται αριστερά και δεξιά. Ως προς οριζόντιο ανταλλάσσονται πάνω και κάτω.

Αρχικό σχήμα
Κατακόρυφος άξονας
Οριζόντιος άξονας
Δύο διαφορετικοί κατοπτρισμοί του ίδιου αρχικού σχήματος.

Κατακόρυφος: το τρίγωνο από πάνω αριστερά πηγαίνει πάνω δεξιά και δείχνει αριστερά. Η κουκκίδα πηγαίνει κάτω αριστερά. Οριζόντιος: το τρίγωνο πηγαίνει κάτω αριστερά, παραμένοντας στραμμένο δεξιά, και η κουκκίδα πάνω δεξιά.

Το δεύτερο σημάδι βοηθά να διακρίνετε τον κατοπτρισμό από μια περιστροφή. Δοκιμάστε το στην άσκηση 6 με δύο ολοκληρωμένα ζεύγη.

6. Μέγεθος και σχέση μέσα–έξω

Ελέγξτε αν το μέγεθος επαναλαμβάνεται με σταθερή σειρά ή αν αλλάζει η σχέση ενός στοιχείου με ένα άλλο.

123456
Μέγεθος: μικρός, μεσαίος, μεγάλος· ο κύκλος επαναλαμβάνεται. Λύση: μεγάλος κύκλος.
Σχέση θέσης: η κουκκίδα εναλλάσσεται μέσα στο τετράγωνο και έξω δεξιά. Λύση: έξω δεξιά.

Παρατηρείτε τη σχετική θέση των δύο αντικειμένων, όχι μόνο την απόλυτη θέση της κουκκίδας στο πλαίσιο.

7. Κατανομή χαρακτηριστικών

Αν οι πλήρεις γραμμές δείχνουν ότι κάθε σειρά περιέχει έναν κύκλο, ένα τρίγωνο και ένα τετράγωνο, αναζητάτε ποιο είδος λείπει.

Με κανόνα «ένα από κάθε είδος», λείπει το τρίγωνο. Ο κανόνας πρέπει πρώτα να επιβεβαιώνεται στις πλήρεις γραμμές.

Δείτε τον πλήρη πίνακα κατανομής 3×3, όπου μπορείτε να ελέγξετε και γραμμές και στήλες.

8. Συνδυασμός ή επικάλυψη στοιχείων

Δύο πλαίσια μπορεί να συνδυάζονται για να δώσουν ένα τρίτο. Δεν κρατάμε πάντοτε όλα τα στοιχεία: ο κανόνας προκύπτει από τα πλήρη παραδείγματα.

Παράδειγμα «μόνο τα μη κοινά»: το πάνω δεξί κουτάκι υπάρχει και στα δύο και σβήνει. Μένουν πάνω αριστερά και κάτω αριστερά.

Το σύμβολο + εδώ σημαίνει συνδυασμό εικόνων, όχι αριθμητική πρόσθεση. Δείτε παρακάτω τη σύγκριση ένωσης, κοινών και μη κοινών στοιχείων.

9. Όταν το βήμα της μεταβολής μεγαλώνει

Δεν αυξάνεται πάντα το πλήθος κατά τον ίδιο αριθμό. Μερικές φορές μεγαλώνει η ίδια η διαφορά. Μετρήστε πόσα στοιχεία προστίθενται από το ένα πλαίσιο στο επόμενο.

1247?
Οι αριθμοί δείχνουν πόσες κουκκίδες υπάρχουν σε κάθε διαδοχικό πλαίσιο.
Δείτε τη λύση του παραδείγματος

Λύση: 11 κουκκίδες. Από το 1 στο 2 προστίθεται 1, από το 2 στο 4 προστίθενται 2 και από το 4 στο 7 προστίθενται 3. Το επόμενο βήμα προσθέτει 4, άρα 7 + 4 = 11. Μην συνεχίσετε απλώς προσθέτοντας 3: η μεταβολή μεγαλώνει κατά ένα κάθε φορά.

10. Κυκλική αλλαγή σειράς

Τα σύμβολα μπορεί να μένουν ίδια, αλλά να αλλάζουν θέση. Αν κάθε φορά το τελευταίο μεταφέρεται στην αρχή, η σειρά επαναλαμβάνεται ύστερα από τρία βήματα.

○ △ □□ ○ △△ □ ○?
Κοιτάξτε ποιο σύμβολο μεταφέρεται στην πρώτη θέση.
Δείτε τη λύση του παραδείγματος

Λύση: ○ △ □. Το τελευταίο σύμβολο πηγαίνει πρώτο, ενώ τα άλλα δύο μετακινούνται μία θέση προς τα δεξιά. Μετά την τρίτη αλλαγή επανέρχεται η αρχική σειρά.

11. Αντιστοίχιση χαρακτηριστικών

Μερικές φορές ο κανόνας συνδέει δύο διαφορετικά χαρακτηριστικά. Δεν κοιτάζετε μόνο τι ακολουθεί, αλλά και ποια σχέση έχουν τα στοιχεία μέσα στο ίδιο πλαίσιο.

Τρίγωνο → 3Τετράγωνο → 4Πεντάγωνο → 5Εξάγωνο → ?
Οι αριθμοί αντιστοιχούν σε κουκκίδες δίπλα σε κάθε σχήμα.
Δείτε τη λύση του παραδείγματος

Λύση: 6 κουκκίδες. Ο αριθμός είναι ίσος με τις πλευρές του πολυγώνου. Η ίδια σχέση εξηγεί και τα τρία γνωστά παραδείγματα. Δεν πρόκειται για αυθαίρετη αριθμητική ακολουθία.

Πώς λύνω ασκήσεις επαγωγικού συλλογισμού βήμα προς βήμα;

  1. Διαβάζω τι ζητείται. Επόμενο πλαίσιο, κενό στη μέση, μέλος ομάδας ή κελί πίνακα; Η θέση του κενού καθορίζει τι συγκρίνω.
  2. Απομονώνω τα χαρακτηριστικά. Μετρώ πλήθος, σημειώνω θέση, κατεύθυνση και γέμισμα. Δεν προσπαθώ να εξηγήσω όλη την εικόνα ταυτόχρονα.
  3. Διατυπώνω συγκεκριμένο κανόνα. «Μία γωνία δεξιόστροφα» είναι ελέγξιμο· «κάτι κινείται» δεν είναι.
  4. Ελέγχω όλα τα διαθέσιμα δεδομένα. Αν ο κανόνας αποτυγχάνει σε γνωστή μετάβαση, τον διορθώνω ή τον απορρίπτω. Δεν αγνοώ το πλαίσιο που δεν ταιριάζει.
  5. Προβλέπω και συγκρίνω τις επιλογές. Περιγράφω πρώτα τι πρέπει να εμφανιστεί. Έπειτα αποκλείω όσες απαντήσεις παραβιάζουν έστω ένα χαρακτηριστικό.

Λυμένη εφαρμογή: θέση και περίγραμμα

Επαγωγικός συλλογισμός: σκιασμένο κελί κινείται δεξιόστροφα σε πλέγμα 2×2 και το περίγραμμα εναλλάσσεται μονό και διπλό.
Εκπαιδευτικό παράδειγμα του Πανελλήνιου Διαγωνισμού. Παρακολουθήστε ανεξάρτητα τη θέση του σκιασμένου κελιού και το περίγραμμα.

Παρατήρηση: το σκιασμένο κελί βρίσκεται πάνω αριστερά, πάνω δεξιά, κάτω δεξιά και κάτω αριστερά. Τα περιγράμματα είναι αντίστοιχα μονό, διπλό, μονό, διπλό.

Κανόνες: το κελί μετακινείται μία γωνία δεξιόστροφα σε κάθε βήμα. Παράλληλα, το περίγραμμα εναλλάσσεται μεταξύ μονού και διπλού. Και οι δύο κανόνες εξηγούν κάθε γνωστή μετάβαση.

Πρόβλεψη: το πέμπτο πλαίσιο έχει σκιασμένο το πάνω αριστερό κελί και μονό περίγραμμα. Μια εικόνα με σωστή σκίαση αλλά διπλό περίγραμμα θα ήταν λανθασμένη.

Τι κάνω όταν δεν βλέπω τον κανόνα;

Αλλάξτε τον έλεγχο, όχι τυχαία την απάντηση. Αν μετρούσατε όλα τα στοιχεία μαζί, μετρήστε ανά είδος. Αν συγκρίνατε γειτονικά πλαίσια, δοκιμάστε μονές και ζυγές θέσεις. Αν μένουν δύο επιλογές, εντοπίστε ακριβώς σε τι διαφέρουν και ελέγξτε εκείνο το χαρακτηριστικό στα δεδομένα.

Μπορεί δύο περιγραφές να εξηγούν το ίδιο μοτίβο και να οδηγούν στην ίδια επιλογή. Κρατήστε την απλούστερη που επαληθεύεται. Αν οδηγούν σε διαφορετικές επιλογές, αναζητήστε πρόσθετη ένδειξη· μην παρουσιάζετε μια ανεπαρκώς τεκμηριωμένη υπόθεση ως βέβαιη.

Πώς λύνω έναν πίνακα 3×3;

Ξεκινήστε από μια ολοκληρωμένη γραμμή ή στήλη. Εντοπίστε μια σχέση, δοκιμάστε την σε άλλη πλήρη γραμμή ή στήλη και μόνο τότε εφαρμόστε την στο κενό. Μην αντιμετωπίζετε αυτομάτως τα εννέα κελιά σαν μία μεγάλη σειρά.

Απλό παράδειγμα κατανομής

○△□△□○□○?
Κάθε γραμμή και κάθε στήλη περιλαμβάνει έναν κύκλο, ένα τρίγωνο και ένα τετράγωνο.

Στην τρίτη γραμμή υπάρχουν ήδη τετράγωνο και κύκλος. Λείπει το τρίγωνο. Το ίδιο επιβεβαιώνεται από την τρίτη στήλη, όπου υπάρχουν τετράγωνο και κύκλος.

Όταν δύο κελιά παράγουν το τρίτο

Συγκρίνετε πρώτα μία θέση που είναι σκιασμένη και στα δύο κελιά. Παραμένει σκιασμένη στο αποτέλεσμα ή σβήνει; Έπειτα ελέγξτε μία θέση που εμφανίζεται μόνο στο ένα. Έτσι διακρίνετε τρεις διαφορετικές υποθέσεις:

Πρώτο: Δεύτερο:
Ένωση: όλα όσα εμφανίζονται

Μένουν τρεις θέσεις.

Τομή: μόνο τα κοινά

Μένει το πάνω δεξί.

Μόνο όσα δεν είναι κοινά

Μένουν οι δύο αριστερές θέσεις.

Τα ίδια δύο αρχικά πλαίσια δίνουν διαφορετικό αποτέλεσμα ανάλογα με τον κανόνα συνδυασμού.

Το τρίτο κελί μιας πλήρους γραμμής δείχνει ποια υπόθεση ταιριάζει. Επαληθεύστε τη και στη δεύτερη πλήρη γραμμή. Στην έβδομη άσκηση κρατούνται μόνο τα μη κοινά σκιασμένα κουτάκια.

Προσοχή στη γενίκευση: δεν έχουν όλοι οι πίνακες τον ίδιο κανόνα και στις γραμμές και στις στήλες. Ο έλεγχος προς δεύτερη κατεύθυνση είναι χρήσιμος όταν υποστηρίζεται από τα δεδομένα.

Δωρεάν ασκήσεις επαγωγικού συλλογισμού με αναλυτικές λύσεις

Το σετ περιλαμβάνει επτά εκπαιδευτικές ασκήσεις διαφορετικών μορφών. Σημειώστε την επιλογή και τον κανόνα σας πριν ανοίξετε τη λύση. Έπειτα ελέγξτε γιατί οι άλλες επιλογές απορρίπτονται.

Το υλικό είναι διαθέσιμο χωρίς εγγραφή. Δεν αποτελεί επίσημο διαγώνισμα, σταθμισμένο τεστ IQ ή προσαρμοστικό τεστ CAT και δεν υπολογίζει επίσημη βαθμολογία.

Οι αριθμοί πάνω από τα πλαίσια δείχνουν τη σειρά ανάγνωσης. Σε στενή οθόνη μια ακολουθία μπορεί να συνεχίζεται στην επόμενη γραμμή· ακολουθήστε την αρίθμηση. Οι πίνακες 3×3 παραμένουν ενιαίοι.

1. Πλήθος: ποιο πλαίσιο συνεχίζει τη σειρά;

Εξάσκηση: περιγράφω ακριβώς πόσο αλλάζει το πλήθος.

Κάθε πλαίσιο περιέχει ίδιους μαύρους κύκλους. Επιλέξτε το επόμενο.

Θέση 1●Θέση 2● ●Θέση 3● ● ●Θέση 4● ● ● ●Θέση 5?
Τα πλαίσια έχουν 1, 2, 3 και 4 κύκλους. Το πέμπτο λείπει.
  • Α● ● ● ● ●
  • Β● ● ●
  • Γ● ● ● ●
  • Δ● ● ● ● ● ●
  • Ε● ● ● ● ● ● ●
Εμφάνιση λύσης και αιτιολόγησης

Σωστή απάντηση Α. Μετράμε 1, 2, 3, 4. Σε κάθε μετάβαση προστίθεται ένας κύκλος, άρα ακολουθούν 5.

Γιατί δεν επιλέγουμε τη Δ; Οι 6 κύκλοι είναι περισσότεροι από τους 4, αλλά ο κανόνας δεν λέει απλώς «αυξάνεται». Λέει «αυξάνεται κατά έναν». Η Δ προσθέτει δύο και αλλάζει τον ρυθμό.

Τι κρατάτε: διατυπώστε τη μεταβολή με ακρίβεια, ώστε να μπορείτε να την ελέγξετε σε κάθε βήμα.

2. Μετατόπιση: πού θα βρεθεί το τρίγωνο;

Εξάσκηση: ξεχωρίζω τη θέση από τον προσανατολισμό.

Το τρίγωνο μετακινείται μέσα στο πλαίσιο 2×2. Ελέγξτε πού βρίσκεται και προς τα πού δείχνει η κορυφή του.

Θέση 1Θέση 2Θέση 3Θέση 4Θέση 5?
Διαβάστε τις αριθμημένες θέσεις με τη σειρά. Η κορυφή του τριγώνου δείχνει πάντα πάνω.
  • Α
  • Β
  • Γ
  • Δ
  • Ε
Εμφάνιση λύσης και αιτιολόγησης

Σωστή απάντηση Δ. Το τρίγωνο μετακινείται κατά μία γωνία δεξιόστροφα: πάνω αριστερά, πάνω δεξιά, κάτω δεξιά, κάτω αριστερά. Στη συνέχεια επιστρέφει πάνω αριστερά.

Γιατί απορρίπτουμε την Α; Βρίσκεται στη σωστή γωνία, αλλά δείχνει δεξιά. Στα δεδομένα αλλάζει μόνο η θέση· το τρίγωνο εξακολουθεί να δείχνει πάνω.

Τι κρατάτε: η κίνηση γύρω από ένα πλαίσιο δεν σημαίνει ότι περιστρέφεται και το ίδιο το σχήμα.

3. Ταξινόμηση: ποιο σύνολο ανήκει στην ομάδα;

Εξάσκηση: αναγνωρίζω σχέση θέσεων, ακόμη κι όταν αλλάζουν τα σύμβολα.

Παρακάτω βλέπετε τρία μέλη της ίδιας ομάδας. Κάθε μέλος έχει τέσσερα σύμβολα. Ποια επιλογή ακολουθεί την ίδια διάταξη;

● ○ ○ ●○ ● ● ○▲ □ □ ▲
Κάθε λευκό πλαίσιο είναι ένα διαφορετικό μέλος της ομάδας.
  • Α○ ● ○ ●
  • Β● ● ○ ○
  • Γ□ ▲ ▲ □
  • Δ△ ○ □ △
  • Ε□ ▲ □ ▲
Εμφάνιση λύσης και αιτιολόγησης

Σωστή απάντηση Γ. Το πρώτο σύμβολο επανέρχεται στην τέταρτη θέση. Οι δύο μεσαίες θέσεις έχουν το ίδιο σύμβολο μεταξύ τους και διαφορετικό από τα άκρα. Η Γ έχει τετράγωνα στα άκρα και δύο γεμάτα τρίγωνα στη μέση.

Πού μπορεί να γίνει το λάθος; Τα άκρα της είναι ίδια, αλλά στη μέση υπάρχει ένας κύκλος και ένα τετράγωνο. Ελέγξατε και τα δύο ζεύγη;

Τι κρατάτε: ο κοινός κανόνας μπορεί να αφορά τη διάταξη Α–Β–Β–Α και όχι ένα συγκεκριμένο σχήμα ή χρώμα.

4. Δύο κανόνες: ποιο πλαίσιο λείπει από τη μέση;

Εξάσκηση: ελέγχω ανεξάρτητα περιστροφή και γέμισμα.

Σε κάθε πλαίσιο υπάρχει ένα βέλος και ένας κύκλος. Τι πρέπει να μπει στην τέταρτη θέση ώστε να εξηγούνται και τα δύο πλαίσια που ακολουθούν;

Θέση 1↑ ○Θέση 2→ ●Θέση 3↓ ○Θέση 4?Θέση 5↑ ○Θέση 6→ ●
Διαβάστε τη σειρά από το πρώτο βέλος που δείχνει πάνω.
  • Α← ○
  • Β← ●
  • Γ→ ●
  • Δ↑ ●
  • Ε↓ ○
Εμφάνιση λύσης και αιτιολόγησης

Σωστή απάντηση Β. Το βέλος γυρίζει κατά 90° δεξιόστροφα σε κάθε βήμα. Μετά το κάτω έρχεται το αριστερά. Ο κύκλος εναλλάσσεται ανάμεσα σε κενό και γεμάτο, οπότε η τέταρτη θέση χρειάζεται γεμάτο κύκλο.

Έλεγχος από τη δεξιά πλευρά. Πριν από το πάνω βέλος με τον κενό κύκλο πρέπει να υπάρχει αριστερό βέλος με γεμάτο κύκλο. Η Α πετυχαίνει την κατεύθυνση και χάνει το γέμισμα.

Τι κρατάτε: όταν λείπει ενδιάμεσο πλαίσιο, η απάντηση πρέπει να συνδέει σωστά και το προηγούμενο και το επόμενο γνωστό πλαίσιο.

5. Δύο υποσειρές: τι μπαίνει στην έβδομη θέση;

Εξάσκηση: συγκρίνω μονές και ζυγές θέσεις χωριστά.

Στη σειρά εναλλάσσονται πλαίσια με κενούς κύκλους και πλαίσια με γεμάτα τρίγωνα. Ποια επιλογή συμπληρώνει την έβδομη θέση;

Θέση 1○Θέση 2▲ ▲ ▲ ▲Θέση 3○ ○Θέση 4▲ ▲ ▲Θέση 5○ ○ ○Θέση 6▲ ▲Θέση 7?
Αν τα γειτονικά πλαίσια δεν δίνουν απλό κανόνα, συγκρίνετε τις θέσεις 1–3–5 και χωριστά τις 2–4–6.
  • Α▲
  • Β▲ ▲ ▲ ▲
  • Γ○ ○ ○ ○
  • Δ○ ○ ○
  • Ε○ ○ ○ ○ ○
Εμφάνιση λύσης και αιτιολόγησης

Σωστή απάντηση Γ. Στις θέσεις 1, 3 και 5 έχουμε 1, 2 και 3 κενούς κύκλους: προστίθεται ένας κάθε φορά. Στις θέσεις 2, 4 και 6 έχουμε 4, 3 και 2 γεμάτα τρίγωνα: αφαιρείται ένα κάθε φορά.

Η έβδομη θέση ανήκει στην υποσειρά των κύκλων. Χρειάζονται επομένως 4 κενοί κύκλοι.

Γιατί παρασύρουν η Α και η Β; Η Α, με ένα τρίγωνο, συνεχίζει την άλλη υποσειρά και θα ταίριαζε στην όγδοη θέση. Η Β έχει σωστό πλήθος για την έβδομη θέση, αλλά λάθος είδος σχήματος.

Τι κρατάτε: εντοπίστε πρώτα σε ποια υποσειρά ανήκει το κενό και ύστερα υπολογίστε την απάντηση.

6. Κατοπτρισμός: ποια μετατροπή εξηγεί και τα δύο ζεύγη;

Εξάσκηση: παρακολουθώ θέση, κατεύθυνση και δεύτερο σύμβολο.

Τα δύο ολοκληρωμένα ζεύγη ακολουθούν την ίδια μετατροπή. Βρείτε το αποτέλεσμα για το τρίτο αρχικό πλαίσιο.

→
→
→?
Κάθε γραμμή δείχνει το αρχικό πλαίσιο αριστερά και το τελικό δεξιά.
  • Α
  • Β
  • Γ
  • Δ
  • Ε
Εμφάνιση λύσης και αιτιολόγησης

Σωστή απάντηση Β. Η μετατροπή είναι κατοπτρισμός ως προς κατακόρυφο άξονα. Ανταλλάσσονται η αριστερή και η δεξιά πλευρά, ενώ η πάνω και η κάτω σειρά διατηρούνται.

Στο πρώτο ζεύγος το τρίγωνο πηγαίνει από πάνω αριστερά σε πάνω δεξιά, παραμένοντας στραμμένο πάνω. Η κουκκίδα μεταφέρεται από κάτω δεξιά σε κάτω αριστερά. Στο δεύτερο ζεύγος το τρίγωνο πηγαίνει από κάτω αριστερά σε κάτω δεξιά και η κορυφή του αλλάζει από αριστερά σε δεξιά.

Στο ζητούμενο, το τρίγωνο πρέπει να βρεθεί πάνω αριστερά και να δείχνει δεξιά. Η κουκκίδα πρέπει να βρεθεί κάτω αριστερά.

Γιατί απορρίπτονται η Α και η Δ; Η Α μεταφέρει τα σύμβολα στις σωστές θέσεις, αλλά αφήνει το τρίγωνο να δείχνει αριστερά. Η Δ προκύπτει από περιστροφή 180°, η οποία δεν εξηγεί τα ολοκληρωμένα ζεύγη.

Τι κρατάτε: ένα δεύτερο σημάδι και ένα ακόμη πλήρες ζεύγος βοηθούν να διακρίνετε τον κατοπτρισμό από την περιστροφή.

7. Πίνακας 3×3: ποιο κομμάτι λείπει;

Εξάσκηση: ελέγχω τη σχέση δύο κελιών πριν συμπληρώσω το τρίτο.

Κάθε μικρό τετράγωνο χωρίζεται σε τέσσερα κουτάκια. Σε κάθε γραμμή, συγκρίνετε τα σκιασμένα κουτάκια των δύο πρώτων τετραγώνων με εκείνα του τρίτου.

?
Το ζητούμενο είναι το κάτω δεξί κελί του μεγάλου πίνακα.
  • Α
  • Β
  • Γ
  • Δ
  • Ε
Εμφάνιση λύσης και αιτιολόγησης

Σωστή απάντηση Ε. Ένα κουτάκι παραμένει σκιασμένο όταν είναι σκιασμένο σε ένα μόνο από τα δύο πρώτα τετράγωνα. Στην πρώτη γραμμή, το πάνω δεξί είναι κοινό και σβήνει. Μένουν τα δύο αριστερά. Στη δεύτερη σβήνει το πάνω αριστερό και μένουν τα δύο κάτω. Στην τρίτη σβήνει το πάνω δεξί και μένουν το πάνω αριστερό και το κάτω δεξί.

Γιατί απορρίπτονται η Α και η Β; Η Α κρατά όλα τα κουτάκια που εμφανίστηκαν. Η Β κρατά μόνο το κοινό. Δοκιμάστε αυτές τις υποθέσεις στην πρώτη ολοκληρωμένη γραμμή και θα δείτε ότι καμία δεν δίνει το τρίτο τετράγωνο. Μπορείτε να επιβεβαιώσετε την Ε εφαρμόζοντας τον ίδιο κανόνα και στην τρίτη στήλη.

Τι κρατάτε: μην επιλέγετε αυτόματα ένωση ή αφαίρεση. Το αποτέλεσμα μιας πλήρους γραμμής δείχνει ποια πράξη λειτουργεί.

Πώς διορθώνω τα λάθη μου και βελτιώνω την ταχύτητα;

Η σωστή επιλογή δεν αρκεί όταν προέκυψε από μαντεψιά. Μετά τη λύση, ελέγξτε αν ο κανόνας που γράψατε εξηγεί όλα τα γνωστά πλαίσια. Αν όχι, σημειώστε ποιο χαρακτηριστικό παραλείψατε.

Λάθος στην επίλυσηΣυγκεκριμένη διόρθωση
Κρατώ κανόνα επειδή ταιριάζει στην πρώτη μετάβαση.Τον ελέγχω σε κάθε γνωστό βήμα ή σε δεύτερη πλήρη γραμμή.
Βρίσκω σωστή θέση, αλλά αγνοώ την κατεύθυνση.Σημειώνω θέση και προσανατολισμό χωριστά, όπως στην άσκηση 2.
Ελέγχω μόνο τον έναν από δύο κανόνες.Γράφω δύο προβλέψεις και επιλέγω απάντηση που ικανοποιεί και τις δύο.
Συγκρίνω επίμονα μόνο διπλανά πλαίσια.Δοκιμάζω τις μονές και τις ζυγές θέσεις χωριστά.
Επιλέγω έναν κανόνα επικάλυψης από συνήθεια.Ελέγχω κοινά και μη κοινά κουτάκια σε πλήρη γραμμή.

Πρόγραμμα εξάσκησης με σαφή στόχο

  1. Πρώτη μελέτη — χωρίς χρονόμετρο. Λύστε το σετ και διαβάστε τις αιτιολογήσεις. Καταγράψτε ποιοι κανόνες σας δυσκόλεψαν.
  2. Δεύτερη μελέτη — στοχευμένη εξάσκηση. Επιλέξτε καινούργιες ασκήσεις των δύσκολων μορφών. Η επανάληψη της ίδιας απάντησης από μνήμη δεν δείχνει αν κατανοήσατε τον κανόνα.
  3. Τρίτη μελέτη — ανάμεικτο σετ. Συνδυάστε διαφορετικές μορφές, ώστε να αποφασίζετε μόνοι σας ποιον έλεγχο χρειάζεται κάθε ερώτηση.
  4. Έπειτα — χρόνος και απολογισμός. Καταγράψτε σωστές απαντήσεις, συνολικό χρόνο και σημείο δυσκολίας. Συγκρίνετε σετ παρόμοιας μορφής και δυσκολίας.

Ένα απλό ημερολόγιο αρκεί: άσκηση — κανόνας που δοκίμασα — στοιχείο που παρέλειψα — έλεγχος για την επόμενη φορά. Έτσι η διόρθωση γίνεται συγκεκριμένη.

Πώς μοιράζω τον χρόνο σε ένα τεστ;

Ελέγξτε πρώτα τον συνολικό χρόνο, το πλήθος ερωτήσεων και αν επιτρέπεται επιστροφή. Σε δοκιμασία με κοινό χρονικό όριο, η διαίρεση συνολικού χρόνου με αριθμό ερωτήσεων δίνει έναν ενδεικτικό μέσο ρυθμό· δεν σημαίνει ότι κάθε ερώτηση χρειάζεται ακριβώς τον ίδιο χρόνο.

Αν επιτρέπεται επιστροφή, μπορείτε να αφήσετε για αργότερα μια δύσκολη ερώτηση. Αν δεν επιτρέπεται, χρειάζεται απόφαση μέσα στον διαθέσιμο χρόνο. Όταν μια υπόθεση αποτυγχάνει στα γνωστά δεδομένα, αλλάξτε έλεγχο αντί να επιμένετε στην ίδια ερμηνεία.

Πού χρησιμεύει ο επαγωγικός συλλογισμός στις εξετάσεις;

Οι ασκήσεις αναγνώρισης μοτίβων συναντώνται σε ορισμένους γραπτούς διαγωνισμούς και τεστ επιλογής προσωπικού. Οι εκφωνήσεις μπορεί να χρησιμοποιούν σειρές σχημάτων, πίνακες, αναλογίες ή ομάδες συμβόλων. Η μεθοδολογία αυτού του οδηγού σας βοηθά να οργανώνετε την παρατήρηση, αλλά η μορφή κάθε εξέτασης πρέπει να ελέγχεται χωριστά.

Για παράδειγμα, το ΑΣΕΠ έχει δημοσιεύσει επίσημα παραδείγματα επαγωγικού συλλογισμού για τη 1Γ/2025. Ελέγξτε πάντοτε τις οδηγίες της διαδικασίας που σας ενδιαφέρει, ιδίως τον χρόνο, τον τρόπο βαθμολόγησης και το αν μπορείτε να επιστρέψετε σε προηγούμενη ερώτηση.

Οι ασκήσεις αυτής της σελίδας είναι δικό μας εκπαιδευτικό υλικό εξάσκησης· δεν αποτελούν επίσημη τράπεζα θεμάτων ούτε προσομοιώνουν τη βαθμολόγηση ενός προσαρμοστικού τεστ CAT.

Ποιο υλικό χρειάζομαι: δωρεάν τεστ, βιβλίο, PDF ή μαθήματα;

Επιλέξτε το επόμενο βήμα με βάση αυτό που χρειάζεστε τώρα. Οι παρακάτω σύνδεσμοι οδηγούν σε εκπαιδευτικό υλικό και υπηρεσίες του φροντιστηρίου Πανελλήνιος Διαγωνισμός.

Αν θέλετε…Πού να συνεχίσετε και τι θα βρείτε
Να δοκιμάσετε δωρεάν τη μέθοδοΞεκινήστε από τις επτά ασκήσεις με λύσεις του οδηγού. Πρόκειται για δημόσιο σετ εξάσκησης, χωρίς χρονόμετρο ή αυτόματη βαθμολόγηση.
Περισσότερη εξάσκηση ανά κατηγορίαΗ θεωρία σε 14 ενότητες και οι 66 ασκήσεις με λύσεις σάς επιτρέπουν να δουλέψετε συγκεκριμένες οικογένειες μοτίβων.
Μελέτη σε έντυπο βιβλίοΔείτε τα βιβλία επαγωγικού συλλογισμού με 500 ασκήσεις συνολικά, την περιγραφή της έκδοσης, τα δείγματα και τις συνοδευτικές παροχές.
Ηλεκτρονικό βιβλίο ή PDFΗ σελίδα για τα ηλεκτρονικά βιβλία επαγωγικού συλλογισμού εξηγεί τη διάθεση PDF για λήψη, HTML για ανάγνωση στην πλατφόρμα και συνοδευτικών κουίζ.
Μαθήματα και καθοδήγησηΔείτε πώς οργανώνονται τα μαθήματα επαγωγικού συλλογισμού, με δια ζώσης παρακολούθηση στον Πειραιά και εξ αποστάσεως προετοιμασία, ανάλογα με το πρόγραμμα.

Πώς επιλέγω βιβλίο επαγωγικού συλλογισμού;

Διαβάστε ένα δείγμα πριν αποφασίσετε. Μια χρήσιμη λύση εξηγεί ποιο χαρακτηριστικό αλλάζει, πώς ελέγχεται ο κανόνας και γιατί απορρίπτονται οι παραπλανητικές επιλογές. Εξετάστε επίσης αν καλύπτονται οι μορφές που σας δυσκολεύουν και αν η δυσκολία αυξάνεται σταδιακά.

Ελέγξτε συγγραφέα και εκδότη, περιεχόμενα, έντυπη ή ψηφιακή μορφή, τρόπο πρόσβασης και τι ακριβώς περιλαμβάνει η αγορά. Το πλήθος ασκήσεων από μόνο του δεν δείχνει αν το υλικό ταιριάζει στις ανάγκες σας. Οι τρέχουσες παροχές και οι όροι εμφανίζονται στις αντίστοιχες σελίδες.

Πότε χρειάζομαι οργανωμένη προετοιμασία;

Αν κατανοείτε μια έτοιμη λύση αλλά δυσκολεύεστε να ξεκινήσετε μόνοι σας σε νέο σχήμα, χρειάζεστε εξάσκηση στη διαδικασία ελέγχου. Σε ένα πρόγραμμα μαθημάτων εξετάστε πώς δίνονται ανατροφοδότηση, νέες ασκήσεις και διορθώσεις στα λάθη σας, καθώς και τις διαθέσιμες επιλογές παρακολούθησης.

Το φροντιστήριο έχει έδρα στον Πειραιά και προσφέρει εξ αποστάσεως προετοιμασία για υποψηφίους από όλη την Ελλάδα. Για τον τρόπο λειτουργίας και τα στοιχεία του φορέα δείτε τη σελίδα Σχετικά με εμάς.

Για άλλη μία αναλυτική εφαρμογή, συνεχίστε στα πρόσθετα παραδείγματα επαγωγικού συλλογισμού με σχήματα.

Απορίες για τα τεστ και την προετοιμασία

Χρειάζονται προχωρημένα μαθηματικά για τα οπτικά τεστ;

Στις οπτικές ασκήσεις αυτού του οδηγού χρειάζονται κυρίως παρατήρηση, μέτρηση στοιχείων, αναγνώριση κατευθύνσεων και έλεγχος σχέσεων. Άλλες δοκιμασίες μπορεί να χρησιμοποιούν αριθμούς ή γράμματα, γι’ αυτό εξετάστε τα επίσημα παραδείγματα του τεστ σας.

Τι δείχνει αν βρω σωστά και τις επτά ασκήσεις;

Δείχνει ότι λύσατε το συγκεκριμένο εκπαιδευτικό σετ. Δεν δίνει δείκτη νοημοσύνης, πρόβλεψη βαθμού ή σύγκριση με άλλους υποψηφίους. Ελέγξτε αν μπορείτε να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις και έπειτα δοκιμάστε καινούργια μοτίβα.

Πώς καταλαβαίνω ότι βελτιώνομαι;

Συγκρίνετε διαφορετικά σετ παρόμοιας μορφής και δυσκολίας. Καταγράψτε σωστές λύσεις, χρόνο και το χαρακτηριστικό που παραλείψατε. Η βελτίωση πρέπει να φαίνεται και σε άγνωστες ασκήσεις, όχι μόνο σε εικόνες των οποίων θυμάστε την απάντηση.

Είναι τα δείγματα ίδια με τα επίσημα θέματα;

Τα παραδείγματα της σελίδας είναι εκπαιδευτικό υλικό του φροντιστηρίου. Οι επίσημοι φορείς καθορίζουν τη μορφή και τις απαιτήσεις των δικών τους δοκιμασιών. Για τη δική σας εξέταση διαβάστε πάντοτε τις επίσημες οδηγίες του φορέα που τη διοργανώνει.

Η διδακτική προσέγγιση του «Πανελλήνιου Διαγωνισμού»

Ο οδηγός παρουσιάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουμε τη μελέτη του επαγωγικού συλλογισμού στις σημειώσεις, στα βιβλία και στις ασκήσεις του φροντιστηρίου μας: παρατήρηση των δεδομένων, διατύπωση κανόνα, δοκιμή της υπόθεσης και αιτιολόγηση της απάντησης.

Τα μικρά δείγματα και οι επτά ασκήσεις λειτουργούν ως εκπαιδευτικά παραδείγματα. Δεν είναι επίσημα θέματα εξέτασης. Αν μια άσκηση σάς δυσκολεύει, ξαναδείτε την εξήγηση και δοκιμάστε ένα νέο παράδειγμα της ίδιας κατηγορίας.

Για απορίες ή παρατηρήσεις σχετικά με μια λύση, επικοινωνήστε με τη γραμματεία του φροντιστηρίου, αναφέροντας τον αριθμό της άσκησης. Περισσότερες πληροφορίες για το φροντιστήριο και τους καθηγητές μας θα βρείτε στη σελίδα «Σχετικά με εμάς».

1 σκέψη για το “Επαγωγικός συλλογισμός: πρακτικός οδηγός για γραπτούς διαγωνισμούς”

  1. Παράθεση: Επαγωγικός συλλογισμός ΑΣΕΠ: θεωρία και 66 ασκήσεις

Αφήστε ένα Σχόλιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Κύλιση στην κορυφή